CiekawostkiJedzenie

Skutki nadmiaru soli w codziennej diecie

Standardowa biała sól kuchenna to chlorek sodu NaCl, czyli związek dwóch niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego pierwiastków – chloru i sodu. Sód odpowiada przede wszystkim za utrzymanie ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych na prawidłowym poziomie.

Jego niedobór skutkuje odwodnieniem organizmu i spadkiem ciśnienia krwi. Z kolei jony chloru należą do głównych anionów w płynach organizmu ludzkiego. W organizmie człowieka o wadze 70 kg znajduje się ok. 95 g chloru. Mimo tych zalet, sól bywa często nadużywana w codziennej diecie, a to jest niestety bardzo szkodliwe!

Zapotrzebowanie organizmu na sód i chlor

Wielu z nas regularnie spożywa nawet do ok. 9 g soli dziennie, czyli o 50% więcej, niż wynosi wskazane dzienne spożycie (GDA) ustalone dla tego składnika. Naukowo wykazano tymczasem związek nadmiernego spożycia soli, z podwyższonym ciśnieniem krwi i chorobami serca.

Nadmiar soli w diecie

Powinniśmy więc bardzo przestrzegać GDA dla spożycia soli i unikać dosalania potraw. Dla własnego zdrowia lepiej jeść potrawy nieco bez smaku, niż sowicie dosolone! W wielu przypadkach sól można ponadto smakowo zastąpić zdrowymi przyprawami ziołowymi.

Wskazane dzienne spożycie (GDA) dla soli przyjęto na poziomie nie więcej, niż 6 g dla przeciętnej zdrowej i dorosłej osoby. Zapotrzebowanie organizmu na sód zależy przy tym od wieku, aktywności fizycznej i temperatury otoczenia.

W celu pokrycia strat sodu zachodzących wraz z potem, moczem i kałem, dorosły człowiek w umiarkowanym klimacie i przy aktywności fizycznej niepowodującej pocenia się, powinien spożywać ok. 115 mg sodu dziennie.

W przypadku osób o wyższej aktywności fizycznej i podwyższonej temperaturze otoczenia, na skutek wzrostu strat sodu wraz z potem, zapotrzebowanie na ten składnik jest wtedy większe i może wynieść nawet do ok. 1500 mg dziennie.

Spożycie i wydalanie chloru jest też ściśle związane ze spożyciem i wydalaniem sodu. Zapotrzebowanie na chlor dla poszczególnych grup ludności jest przy tym zbliżone do zapotrzebowania na sód.

Istnieje raczej jedynie niewielkie prawdopodobieństwo niedoboru sodu i chloru w organizmie. Może wystąpić przy silnym poceniu się, nieprawidłowym funkcjonowaniu nerek, stosowaniu środków mających działanie diuretyczne (moczopędne), lub przy zaburzeniach ze strony układu pokarmowego, jak: wymioty i biegunki (ponieważ silnie odwadniają organizm).

Nadmiar sodu a zdrowie

Solenie jest jedną z pierwszych metod konserwacji żywności, wynalezioną już tysiące lat temu i popularną cały czas przed erą lodówek i zamrażarek. W tej metodzie wykorzystuje się fakt, że substancje organiczne, czyli ulubiona pożywka różnych drobnoustrojów, po zasoleniu stają się dla nich niejadalne.

Posolony posiłek

Jednak natura już dawno samodzielnie wykorzystywała i wykorzystuje nadal tę specyficzną cechę soli. Na przykład nasz własny organizm utrzymuje zdrową jałowość właśnie dzięki zasoleniu soku żołądkowego, a także surowicy krwi, moczu, potu i łez. Gdybyśmy byli niesłoni, stalibyśmy się po prostu idealną pożywką dla drobnoustrojów!

Nadmiar soli jest jednak dla nas szkodliwy! Zwiększona podaż (ilość) chlorku sodu, czyli soli kuchennej w diecie, powoduje zwiększenie wydalania wapnia wraz z moczem, co może prowadzić np. do powstania kamieni nerkowych.

Prowadzi też do większego stężenia sodu (>145 mmol/l) w osoczu, co może z kolei sprzyjać hipernatremii. Choroba ta objawia się zaburzeniami orientacji, nerwowością, wzmożonym napięciem mięśni szkieletowych, gorączką. Czasem mogą też wystąpić do tego drgawki, a nawet śpiączka.

Jednak to nie wszystko, bowiem wysoka zawartość chlorku sodowego w codziennej diecie może prowadzić także do wzrostu ryzyka rozwoju raka żołądka, ponieważ sól może łatwo uszkadzać błonę śluzową żołądka i powodować tzw. karcinogenezę, czyli wieloetapowy proces powstawania raka.

Długotrwałe spożywanie dużych ilości soli to również bardzo poważny czynnik sprzyjający ryzyku ryzyka powstania choroby nadciśnieniowej i udarów mózgu.

Spożycie soli kuchennej w Polsce

Wykazano statystycznie, że przeciętne spożycie soli kuchennej w polskich gospodarstwach domowych ogółem w 2007 r. wynosiło 8 g na osobę dziennie. Przeciętna dieta tych gospodarstw zawierała przy tym ok. 1.850 mg sodu na osobę. Podstawowe źródło sodu w polskich kuchniach stanowią przetwory zbożowe (>40%), a następnie mięso i jego przetwory (>35%) oraz produkty mleczne (>10).

Sól i inne przyprawy

Ilość zjadanego chlorku sodu należy jednak rozpatrywać łącznie, czyli jako: sól kuchenna dodawana do potraw, wraz z chlorkiem sodu naturalnie zawartym w żywności.

W tym wypadku, łączne spożycie chlorku sodu (sól kuchenna wraz z sodem będącym naturalnie w żywości, przeliczonym na sól) w polskich gospodarstwach domowych w 2007 r. wyniosło średnio ok. 12 g na osobę dziennie, czyli było prawie 2,5 razy wyższe od zaleceń WHO (Światowa Organizacja Zdrowia).

Ocenę wielkości spożycia soli dokonuje się metodą badań budżetów gospodarstw domowych, zaangażowanych do badań przez Główny Urząd Statystyczny.

Wyniki tego typu badań stanowią informację o tym, jakie było przeciętne miesięczne spożycie różnych artykułów żywnościowych, w tym soli kuchennej, w gramach na osobę dziennie.

Ponadto, uwzględnia się również zawartość sodu w żywności, jako składnika naturalnego lub pochodzącego z soli, stosowanej w procesach przetwórstwa przemysłowego.

W wykonanych obliczeniach uwzględnia się także skład (w tym sodu) i wielkości spożycia artykułów żywnościowych, które są rejestrowane w badaniach budżetów.

Biorąc pod uwagę metodę badań budżetów, w której nie jest uwzględniane spożycie żywności poza gospodarstwem domowym (czyli w sektorze żywienia zbiorowego), należy przypuszczać, że faktyczne łączne spożycie chlorku sodu jest niestety jeszcze wyższe i może wynosić nawet ok. 13,5-14 g na osobę dziennie!

Zostaw komentarz